Weta prezydenta Karola Nawrockiego wybiły w tegorocznym budżecie wielomiliardową wyrwę.
Jak wynika z wyliczeń Ministerstwa Finansów opublikowanych przez „Rzeczpospolitą”, zablokowanie zaledwie sześciu ustaw uszczupliło państwową kasę o ponad 8 mld zł. Resort podkreśla, że to wyłącznie decyzje o bezpośrednich skutkach dla tegorocznego budżetu.
Na narastający konflikt między rządem a Pałacem Prezydenckim z niepokojem zareagowała już agencja ratingowa Fitch.
Zestawienie przygotowane przez resort finansów obejmuje wyłącznie te akty prawne, które przyniosły natychmiastowe i bezpośrednie skutki dla tegorocznego budżetu. Sześć ustaw, które prezydent zawetował w pierwszym roku kadencji, ma według resortu wartość 8,04 mld zł. Dziennik zaznacza, że pozostałych kilkudziesięciu wet nie ujęto w zestawieniu, ponieważ większość z nich nie wiązała się z bezpośrednimi skutkami dla budżetu w bieżącym roku.
Paliwa i alkohol uderzyły w kasę państwa najmocniej
Najbardziej bolesne dla budżetu okazało się zablokowanie podatku od nadzwyczajnych zysków firm paliwowych. Według szacunków to właśnie ta decyzja pozbawiła państwo najwięcej, bo aż 3,8 mld zł, które mogłyby wpłynąć do budżetu. Na drugim miejscu znalazło się weto wobec wyższej akcyzy na alkohol, oznaczające dla kasy państwa 1,8 mld zł mniej. Kolejne 1,2 mld zł przepadło przez odrzucenie ustawy, która miała objąć obrót betonem systemem SENT, czyli państwowym mechanizmem monitorowania przewozu i sprzedaży towarów.
Na tym lista się nie kończy. Do rachunku strat dochodzą jeszcze cztery mniejsze pozycje: zablokowanie wyższej opłaty cukrowej (0,9 mld zł), zmian w podatku dochodowym od firm, czyli CIT (0,2 mld zł), oraz wyższego podatku od wygranych (0,14 mld zł).
Fitch ostrzega przed paraliżem, resort finansów komentuje
W piątek, 21 sierpnia, agencja Fitch utrzymała rating Polski na poziomie A-/F1, ale zachowała perspektywę negatywną. Analitycy wskazali między innymi na wysoki deficyt fiskalny, słabsze perspektywy wzrostu gospodarczego oraz brak współpracy rządu z prezydentem, który utrudnia wdrażanie reform.
Do oceny odniósł się minister finansów Andrzej Domański.
„Agencje ratingowe sygnalizują ryzyka dla finansów państwa. W dzisiejszym raporcie Fitch wprost pisze, że rekordowa liczba wet prezydenta ogranicza możliwość wdrażania efektywnej polityki gospodarczej” – napisał szef resortu na platformie X.
Eksperci zwracają uwagę, że narastający spór utrudnia stabilne planowanie wydatków publicznych.
Fitch to jedna z trzech największych agencji ratingowych na świecie, obok Moody’s i S&P, a jej oceny wprost przekładają się na koszt, po jakim Polska pożycza pieniądze na rynkach. Choć wiarygodność agencji ratingowych bywa przedmiotem debaty, a ich oceny opierają się częściowo na czynnikach jakościowych i politycznych, głos agencji pozostaje jednym z ważniejszych sygnałów dla inwestorów.
Deficyt i dług w centrum uwagi. Fitch patrzy na 2027 rok
Weta to jednak tylko część większego obrazu, który niepokoi analityków. Fitch prognozuje, że deficyt sektora finansów publicznych utrzyma się w 2026 roku na wysokim poziomie około 6,9% PKB, czyli ponad dwukrotnie powyżej mediany dla krajów o podobnym ratingu. Na 2027 rok agencja podniosła prognozę deficytu do 6,7% PKB, ostrzegając, że dodatkowe wydatki przed wyborami parlamentarnymi mogą jeszcze pogorszyć ten wynik.
W tle rośnie dług publiczny, który według szacunków Fitch może sięgnąć blisko 73% PKB do 2028 roku. Agencja podkreśla przy tym brak wiarygodnego planu ograniczania deficytu i to właśnie te obawy, a nie same weta, przesądziły o utrzymaniu negatywnej perspektywy.
Polityczny bilans pierwszego roku prezydentury
W trakcie pierwszego roku urzędowania Karol Nawrocki podpisał 255 ustaw, złożył 22 własne inicjatywy ustawodawcze i zawetował 41 dokumentów, a część z nich skierował dodatkowo do Trybunału Konstytucyjnego. Do narastającego impasu nawiązał premier Donald Tusk.
„Zaufanie do Polski, naszej gospodarki i finansów jest zależne również od tego, czy świat, ale też my sami, mamy pewność, że rządowe rozwiązania znajdą akceptację w Pałacu Prezydenckim, a nie będą rutynowo wetowane” – podkreślił szef rządu.
Kolejne sierpniowe weto, tym razem wobec nowelizacji ustawy o publicznym transporcie zbiorowym, wskazuje, że spór między rządem a Pałacem Prezydenckim pozostaje nierozwiązany.
