We wtorek nad ranem, w 87. rocznicę wybuchu II wojny światowej, prezydent Karol Nawrocki wezwał Niemcy do rozliczenia się z Polską za straty wojenne.
Ze sceny na Westerplatte zwrócił się też wprost do premiera Donalda Tuska, prosząc o wspólne, ponadpolityczne działania w tej sprawie. Przemówienie transmitowała Kancelaria Prezydenta RP.
Obchody rozpoczęły się jak co roku o 4:45. To właśnie o tej godzinie 1 września 1939 roku niemiecki pancernik Schleswig-Holstein otworzył ogień do polskiej Wojskowej Składnicy Tranzytowej na Westerplatte, dając początek II wojnie światowej. Zawyły syreny, na maszt wciągnięto biało-czerwoną flagę, zapłonął Znicz Pokoju. Obok prezydenta w obchodach uczestniczyli najwyżsi przedstawiciele państwa, z premierem Donaldem Tuskiem oraz wicepremierem i ministrem obrony Władysławem Kosiniakiem-Kamyszem na czele. Prezydent poświęcił swoje wystąpienie pamięci o wojnie, stratom Polski z 1939 roku oraz dzisiejszym relacjom politycznym i sojuszom w Europie.
Reparacje na wzmocnienie armii
Sercem wystąpienia był apel o reparacje wojenne, skierowany zarówno do Niemiec, jak i do polskich polityków. Prezydent przekonywał, że zadośćuczynienie za straty z II wojny światowej to nie tylko rozliczenie przeszłości, lecz także inwestycja w bezpieczeństwo Polski.
„Apeluję stąd, z Westerplatte, do kanclerza Niemiec i narodu niemieckiego, załatwmy sprawę reparacji i zadośćuczynienia z myślą o sprawiedliwości historycznej, ale także z myślą o przyszłości. Dziś te reparacje mogą służyć bezpieczeństwu europejskiemu” – mówił prezydent.
Nawrocki podkreślał, że pieniądze te powinny zasilić polskie wojsko i przemysł zbrojeniowy:
„Świat, panie premierze, postawił nas w takiej sytuacji, że prawdziwa, twarda, sojusznicza deklaracja wobec Polski wymaga tego, aby nasi sojusznicy z Berlina i nasi sąsiedzi wypłacili nam zadośćuczynienie, które Polska przekaże na polskie siły zbrojne, na polski przemysł zbrojeniowy, żebyśmy nie musieli brać zachodnich kredytów”.
Chwilę później zwrócił się bezpośrednio do rządu:
„Zwracam się z serca do pana premiera, do pana ministra, do pana marszałka, do wszystkich stronnictw w polskim parlamencie, do narodu polskiego: bądźmy razem w tym dziele. Proszę pana premiera i polski rząd o pomoc w ubieganiu się o reparacje od naszych zachodnich sąsiadów”.
Ostre słowa o Niemczech i o rządzących
W przemówieniu prezydent nie oszczędził ani Niemiec, ani rządzących w Polsce.
„Istnieje prawda o II wojnie światowej, która jest tak słabo słyszalna u naszych zachodnich sąsiadów, sojuszników, w Berlinie, w Niemczech. Prawda, której nie zna albo nie chce poznać Europa. Prawda, z którą, niestety, wielki problem mają dzisiaj także rządzący” – stwierdził.
Sięgnął też głęboko w historię, przekonując, że niechęć do Polski poprzedzała nazizm.
„Niemcy nie potrzebowały Adolfa H., żeby gardzić Polską, Polkami, Polakami i polskością” – mówił.
Przypomniał, że już w XIX wieku pruscy literaci pisali o Polakach z pogardą, „mówiąc o nas nic więcej, tylko że jesteśmy Irokezami ze wschodu”, a antypolonizm, jak dodał, był „centrum kultury politycznej” demokratycznej Republiki Weimarskiej. Wskazał również na wieloletnie zbliżenie gospodarcze Berlina z Moskwą.Deklaracje kontra rzeczywistość
Odnosząc się do dzisiejszych relacji polsko-niemieckich, prezydent domagał się konkretów zamiast deklaracji.
„Potrzebujemy w końcu czynów, a nie tylko pięknych i okrągłych słów, bo nie można przejść obojętnie wobec tego, że w 35. roku paktu o dobrym sąsiedztwie wciąż nie mamy pomnika poświęconego polskim ofiarom II wojny światowej w Berlinie” – mówił.
Zwrócił uwagę na brak symetrii praw mniejszości, bo polska mniejszość w Niemczech nie ma takich samych praw jak niemiecka w Polsce, oraz na sprawę Domu Polskiego w Bochum, który wciąż nie może powstać. Ostrzegał, że bez realnych działań przyjaźń pozostaje pusta.
Westerplatte i Wieluń, dwa symbole
W przemówieniu prezydent wrócił do września 1939 roku, zestawiając bohaterski opór na Wybrzeżu z zagładą Wielunia.
„Tak jak Westerplatte jest symbolem walki, tak symbolem niezasłużonego cierpienia jest Wieluń – miasto zbombardowane przez Niemców we śnie. Ale ten symbol walki i symbol cierpienia mówią tak wiele o II wojnie światowej. Trzeba pamiętać, że 1 września 1939 r. rozpoczęła się hekatomba, pandemonium. 1 września to była brama do hekatomby i pandemonium na narodzie polskim, wyrządzona przez Niemców i przez Sowietów” – mówił.
Na koniec przypomniał ludzki wymiar tej tragedii:
„6 milionów zamordowanych polskich obywateli. 17 procent obywateli II RP. Co szósty. Wśród nich blisko 90 proc. cywilów. Spójrzcie państwo obok siebie: co szósty Polak zginął podczas II wojny światowej”.
